Tadeusz Różewicz (ur. 9 października 1921 w Radomsku) – polski poeta, dramaturg, prozaik i scenarzysta; brat Janusza i Stanisława, ojciec Jana.
Jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy współczesnych, poeta, dramatopisarz, prozaik, scenarzysta. W latach 1939-1943 pracował fizycznie. Od 1943-1944 walczył w oddziałach partyzanckich Armii Krajowej. Redagował konspiracyjne czasopismo "Czyn Zbrojny". W 1947 przeniósł się z Krakowa do Gliwic, od 1968 mieszka we Wrocławiu.
Debiutował jako poeta w przedwojennej prasie młodzieżowej. Jego pierwszy zbiór poezji Różewicza Niepokój wydany w 1947 zwrócił uwagę wyrazistością prezentowanych doświadczeń wojennych i nowatorstwem formy. W swoich wierszach i opowiadaniach często nawiązywał do II wojny światowej, jako do doświadczenia, które zburzyło dotychczas obowiązujący kodeks wartości i poczucie sensu.
Jego twórczość dramaturgiczna określana jako teatr realistyczno-poetycki, prezentuje kompozycję otwartą, rozgrywa się w umownej, symbolicznej przestrzeni. Najważniejsze inscenizacje jego dramatów powstały we współpracy z J. Jarockim, np. Wyszedł z domu (Stary Teatr w Krakowie, 1965), Na czworakach (Teatr Dramatyczny w Warszawie, 1972). Szczególne miejsce w jego dramaturgii zajmuje sztuka Do piachu wystawiona przez T. Łomnickiego w warszawskim Teatrze na Woli w 1979.
Stale współpracuje m.in. z "Odrą".
Wybrana twórczość: zbiory wierszy Niepokój (1947), Czerwona rękawiczka (1948), Równina (1954), Poemat otwarty (1956), Rozmowa z księciem (1960), Nic w płaszczu Prospera (1963), Twarz (1964), Na powierzchni poematu i w środku. Nowy wybór poezji (1983), Płaskorzeźba (1991), Zawsze fragment (1996), Kartoteka rozrzucona (1997), Zawsze fragment. Recycling (1998), Nożyk profesora (2001, nominacja do nagrody NIKE 2002), Szara strefa (2002), Wyjście (2004), tomy opowiadań Opadły liście z drzew (1955), Przerwany egzamin (1960), Wycieczka do muzeum (1966), Śmierć w starych dekoracjach (1970), Próba rekonstrukcji (1979), dramaty Kartoteka (1960), Stara kobieta wysiaduje (1969), Świadkowie, albo nasza mała stabilizacja (1964), Grupa Laokoona (1962), Akt przerywany (1970), Białe małżeństwo (1975), scenariusze filmowe - z K. Filipowiczem: Trzy kobiety (1956), Miejsce na ziemi (1960), Głos z tamtego świata (1962), Piekło i niebo (1966), z S. Różewiczem: Świadectwo urodzenia (1961), Echo (1964), Samotność we dwoje (1969), Drzwi w murze (1971), tom wierszy i prozy Matka odchodzi (1999, nagroda NIKE 2000), wspomnienia Nasz starszy brat (1992).
Jest m.in. laureatem Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (1997), Nagrody Wielkiej Fundacji Kultury (2000), "Złotego Berła" (2006)- nagrody ustanowionej przez Fundację Kultury Polskiej za "całokształt twórczości poetyckiej, dramatopisarskiej i prozatorskiej, cechująca się obezwładniającą wręcz prostotą wyrazu artystycznego i nieubłaganą dociekliwością moralistyczną oczyszczającą wrażliwość odbiorców ze wszystkiego, co ją przygłusza, stępia, rutynizuje".
Został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (1996). |
