|
Rada Czarownic osłabiona po Wielkim Poruszeniu wysyła do Escore Czarownice, by odnalazły starożytne źródło Mocy. Jednak Moc chadza własnymi ścieżkami.
|
 |
Koszykmapa serwisu
BookBox poleca
Stanisław Kostka-Potocki
| Kostka-Potocki, brat Ignacego, był pierwszym polskim badaczem sztuki starożytnej. Dokonał przekładu i adaptacji dzieła J.J. Winckelmanna o starożytnej sztuce greckiej: O sztuce u dawnych, czyli Winkelman polski (cz. 1-3, 1815). Osobiście prowadził wykopaliska we Włoszech (m.in. w Laurentum ok. 1779 i Noli 1785-86). Tam też w roku 1780 przystąpił do wolnomularstwa (masonerii). Kiedy wrócił po studiach rzymskich do kraju, rozpoczął pracę pisarską w obronie zdrowego rozsądku w sztuce i życiu. W 1782 r. został członkiem Rady Nieustającej. Na Sejmie Czteroletnim (1788-92), jako poseł lubelski, był jednym z czołowych działaczy Stronnictwa Patriotycznego. Jako uczestnik narad nad projektem Konstytucji 3 Maja, został później członkiem-założycielem Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej. W 1790 r. mianowany genrałem-majorem, w 1792 r. — generałem artylerii konnej. Walczył na Litwie w czasie wojny rosyjsko-polskiej. Później znalazł się na emigracji w Saksonii. W roku 1800 brał udział w powołaniu Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, którego został członkiem. Wspaniała kolekcja sztuki zebrana przez niego i udostępniona publiczności w 1805 r. w pałacu w Wilanowie, zapoczątkowała jedno z pierwszych muzeów polskich. Potocki był także autorem projektów i szkiców budowli użyteczności publicznej, pałaców a nawet kościołów (np. wspólnie z Ch. P. Aignerem zaprojektował w 1788 r. fasadę kościoła Św. Anny w Warszawie). W czasach Księstwa Warszawskiego był prezesem Izby Edukacyjnej (od 1810 dyrektorem Edukacji Narodowej), od 1809 pełnił funkcję prezesa Rady Stanu i Rady Ministrów. W roku 1812 pisze Rozprawę o języku polskim, a w roku następnym Rozprawę o sztuce pisania. W latach 1815-1816 powstają O wymowie i stylu (t.1-4). W latach 1812-1821 był zwierzchnikiem wolnomularstwa polskiego. W Królestwie Polskim w roku 1815 został ministrem wyznań i oświecenia publicznego, na którym to stanowisku przyczynił się znacznie do rozwoju oświaty w Polsce. Jak przystało na masona ograniczył wpływ Kościoła na edukację. Jednocześnie, dzięki temu, rozbudował sieć szkolnictwa wszystkich szczebli (głównie elementarnego), przyczynił się do założenia uniwersytetu w Warszawie. W tym czasie powstała też Politechnika Warszawska, a liczba nauczycieli uległa podwojeniu. Był doskonałym organizatorem szkolnictwa wyższego, średniego i powszechnego. Dzięki niemu uratowano spuściznę Komisji Edukacyjnej. W roku 1818 został prezesem Senatu i w tym okresie podporządkował władzy państwowej sprawy nominacji biskupów i majątku kościelnego oraz zniósł wiele klasztorów. "Podróż do Ciemnogrodu" Jako wolnomyśliciel Potocki był przeciwnikiem kleru. Jego antyklerykalne artykuły (pod pseudonimem „Świstek warszawski") ukazywały się w latach 1815-19 w najbardziej opiniotwórczym piśmie — „Pamiętniku Warszawskim", gdzie występował jako rzecznik oświecenia. W 1820 nastąpił „szturm generalny": Podróż do Ciemnogrodu. Książka wywołała wielką sensację. Zdobyła sobie ówcześnie większy rozgłos niż Ballady i romanse Mickiewicza, wydane dwa lata później. Oto bowiem magnat, konserwatysta i minister zarazem, uderzył z całej siły w magnaterię świecką i wszelki kler, wzywając naród do walki przeciwko tym, którzy chcieli "nas wrócić do ciemnoty i przesądów feudalnych wieków średnich". Ciemnogród to ma być Jasna Góra, księża występują w pamflecie jako bonzowie. Kler zorganizował odpowiednio opinię publiczną przeciw oświeconemu liberałowi, wzywając do potępienia "dzieła tchnącego zgorszeniem i bezbożnością". W 1821 ukazała się broszura pt. „Świstek warszawski wyświstany" księdza Karola Surowieckiego, dzielnego obrońcy ciemnoty, zwalczającego filozofię i oświatę Oświecenia, jak i reformy Sejmu Wielkiego. Warto dodać, że Surowiecki był osobistym wrogiem Potockiego co najmniej od 1792 r., kiedy ten odpowiedział polemiką na jego prymitywny pamflet Python lipsko — warszawski diabeł, kontragedycja na tragedyją Saul, wyjęta z Pisma świętego, grana przez aktorów tamtego świata, w którym ukazał Woltera wraz z innymi filozofami Oświecenia w najhaniebniejszym poniżeniu. Wówczas Surowiecki spłodził kolejne dzieło: Scena ostatnia Pythona, gdzie ponawia swe kalumnie i domaga się inkwizycji i natychmiastowego spalenia ksiąg Woltera i jemu podobnych. Napisana po latach Podróż do Ciemnogrodu była poniekąd odpowiedzią na Scenę ostatnią Pythona. Znów więc Surowiecki ruszył z potwarzami. Zarzucając autorowi brak kunsztu, obrzuca go zarazem wyzwiskami: liberalny obłudnik, iluminowany filut, libertyński potwór, warszawski pierdoła (gaduła), bajarz bezczelny... Za obrazę urzędującego ministra ks. Surowiecki został przez władze państwowe zesłany do prowincjonalnego klasztoru. Kostka-Potocki został jednak zdymisjonowany w wyniku zabiegów episkopatu na czele z Janem Pawłem Woroniczem. W zastępstwie na urząd wprowadzono bigota Stanisława Grabowskiego. Kajetan Koźmian pisał w pamiętnikach: "Nominacja ta wszystkich zasmuciła. Straciliśmy naczelnika oświecenia gorliwego, zdolnego i zasłużonego." "Ścigany nienawiścią kleru Potocki, widząc, że duch Ciemnogrodu zwyciężył na całej linii, rozchorował się wkrótce i umarł w goryczy" (Wasylewski) |
Dostępne w naszym sklepie pozycje tego autora
Indeks alfabetyczny autorów
 |
 |
 O MIŁOŚCI DO KSIĄG W POLSCECena: 32.00PLN
|
 |
 |
 |
Aktualne promocje
TNIEMY CENY
RABAT 50%
Przeszukaj serwis i znajdź dział objęty tą promocją!Co tydzień na książki używane w jednej z kategorii rabat 50%.
Zapoluj na swoją książkę i kup ją za pół ceny.
RABAT DODATKOWY
10% - za zakupy powyżej 150 złW sumie zaoszczędzisz 60 %
16.05.2011
Do sprzedania sklep internetowy, księgarnia-antykwariat www.BookBox.pl czytaj dalej
17.12.2010
Broniewski, Caldwell, Chalker, Zapolska, Yourcenar, Nałkowska, Sayers, Anderson czytaj dalej