Historyczny charakter powieści polega nie na wiernym opisywaniu rzeczywistych wydarzeń, lecz na przedstawieniu dość wiernego obrazu ogólnego epoki.

Akcja książki toczy się w czasach Napoleona, jeszcze przed utworzeniem Księstwa Warszawskiego. Główny bohater, Florian Gotartowski, zakochany w pannie Zosi Dziewanowskiej walczy w różnych armiach - to polskich, to francuskich. Walka przeplata się z historią prawdziwej miłości.

Akcja drugiego utworu tzw. "trylogii napoleońskiej" Wacława Gąsiorowskiego rozgrywa się w 1809 r. Treść dotyczy wojny, jaką w owym 1809 roku musiało stoczyć Księstwo Warszawskie z interwencją austriacką.

Szwoleżerowie gwardii to jedna z cyklu powieści historycznych Wacława Gąsiorowskiego obfitujących w wiele barwnych przygód, w których nie brak opisów scen batalistycznych.